Pieczęć - 2017 r. |
Jednym z najcenniejszych zabytków nowogórskich jest pieczęć
sądowniczo-miejska. Nie jest znana dokładna data jej powstania, powszechnie
uważa się, że pochodzi ona z połowy XV wieku, (chociaż najstarszy znany mi jej
odcisk pochodzi dopiero z 1621 r).

![]() |
Odcisk pieczęci w wosku |
W Średniowieczu pieczęć miejska pojawiała się z chwilą zorganizowania
samorządu miejskiego, gdy miasto miała kancelarię, która mogła wystawiać
dokumenty. Zwykle pieczęć zawierała charakterystyczny dla miasta herb, a o tym
jakie godło miało znajdować się w herbie decydował zwykle wójt lub rada
miejska, rzadziej założyciel lub jego właściciel. Służyła ona do
uwierzytelniania dokumentów, podkreślała jego rangę, a złamanie pieczęci
unieważniało dokument.
![]() |
Odcisk pieczęci w laku |
Po tym krótkim wprowadzeniu „historycznym”
powróćmy do naszej pieczęci
nowogórskiej. Jest to pieczęć sądowniczo-miejska, co oznacza, że była
ona używana zarówno przez sędziów nowogórskich, jak i radę miejską. Wydaje się,
że powstała ona na potrzeby sądownicze, o czym mógłby świadczyć napis na otoku
(legenda) - „Jurordical Sculentie” - Sędziowie Występku, a dopiero w latach
późniejszych została przejęta również przez radę miejską. W jej centralnej
części (godło) umieszczono wizerunek ściętej głowy Jana Chrzciciela, patrona
Nowej Góry. Wykonana ona została w metalu, do naszych czasów nie zachował się
uchwyt, a jej średnica to 32 mm.
Używana ona była najprawdopodobniej od połowy XV wieku (czyli od momentu
jej powstania) do co najmniej 1853 roku. Znamy niewiele dokumentów z jej
odciskiem. Najstarszy znany mi pochodzi
z roku 1621 (forma opłatkowa) z dokumentu Andrzeja Tęczyńskiego, ostatni z 1853
r.(odbitka w tuszu).
![]() |
Odcisk na dokumencie z 1621 r. |
Pieczęć przez wieki znajdowała się w ratuszu nowogórskim, w Nowej Górze
najprawdopodobniej pozostała też, gdy w 1933 roku utraciliśmy prawa miejskie.
Obecnie znajduje się ona w posiadaniu Stowarzyszenia Miłośników Ziemi
Krzeszowickiej. Kto, kiedy i dlaczego tam ją przekazał? - nie udało mi się tego
ustalić.
![]() |
Odbitka pieczęci w tuszu - rok 1853 |
W 2005 roku dzięki uprzejmości ówczesnego prezesa Stowarzyszenia, p.
Łukasza Skalnego udało mi się wykonać kilka zdjęć pieczęci, które
niejednokrotnie publikowałem w swoich opracowaniach (również w internecie).
Były one jednak niezbyt czytelne, dlatego też 25.07. spotkałem się z obecnym
prezesem p. Zbigniewem Durczokiem i wykonałem kolejne zdjęcia oraz odciski
pieczęci (serdecznie dziękuję za wyrażenie zgody i udostępnienie), które
właśnie prezentuję.
Odcisk w tuszu z 2017 r. |
A swoją drogą... Może ten dowód naszej dawnej miejskości mógłby kiedyś
wrócić na swoje właściwe miejsce??? Do
Nowej Góry...