Dotychczas nie została opracowana kompletna monografia Nowej Góry, chociaż istnieje kilka prac, które mogą stanowić zalążek do stworzenia tego typu publikacji. Ponadto w wielu książkach - zarówno tych dawnych, jak i wydanych współcześnie - możemy znaleźć informacje o naszej miejscowości, bardziej lub mniej obszerne, a czasem ograniczające się do jednego lub kilku zdań. Dodać do tego należy również kilkadziesiąt artykułów prasowych zawierających informacje dotyczące zarówno dawnej historii Nowej Góry oraz opisy zdarzeń mających miejsce współcześnie. Wreszcie nieocenioną skarbnicą wiedzy są księgi miejskie Nowej Góry oraz dawne kroniki, zarówno parafialne, szkolne jak i z czasów istnienia gromady czy gminy Nowa Góra. Ważnym materiałem poznawczym są też pojedyncze dokumenty (znajdujące się w rękach prywatnych lub archiwach), akta wizytacji, różnego rodzaju spisy, etc.
Materiału do opracowania jest więc dość sporo, problem jedynie w tym, że jest on rozproszony i czasami trudno dostępny. Chcąc nieco ułatwić dostęp do tych materiałów zainteresowanym, postanowiłem zeskanować posiadane przeze mnie dokumenty (oraz te, do których udało mi się dotrzeć), skserować je i udostępnić w zwartej formie mieszkańcom Nowej Góry, których interesuje historia naszego miasta. Dołączyłem dodatkowo stare mapy z zaznaczoną Nową Górą, a w planach mam także wydanie albumu zawierającego stare zdjęcia, przedstawiające zarówno dawne budynki jak i mieszkańców.
Tak powstała "Czytelnia Nowogórska", która rozpoczyna swoją działalność 13 maja 2016 r. Mieści się ona w świetlicy w Nowej Górze i korzystać z niej może każdy w godzinach otwarcia świetlicy (niestety tylko na miejscu). W planach mam stworzenie "Wirtualnej Biblioteki Nowogórskiej", ale na efekty trzeba jeszcze trochę poczekać, bo materiałów do "obróbki" jest sporo. Na razie pozostaje więc "Czytelnia", do której zapraszam wszystkich zainteresowanych historią naszego miasta, wśród których być może będzie autor przyszłej pełnej monografii Nowej Góry.
Aby zachęcić przyszłych Czytelników do odwiedzenia świetlicy, poniżej podaję tytuły niektórych pozycji znajdujących sie w "Czytelni":
- Fragmenty ksiąg miejskich Nowej Góry (od 1499 roku)
- Fragmenty Monumenta Ecclesiae Novimontis (księga parafialna)
- Fragmenty Kroniki Szkoły w Nowej Górze
- Kronika Gminy Nowa Góra (1973-76)
- Dymek Stanisław - Novus Mons czyli Nowa Góra (książka)
- Kurtyka Janusz - "Latyfundium Tęczyńskie..." i "Tęczyńscy..." - fragmenty
- Wybór dokumentów dot. Nowej Góry z Archiwum Potockich
- Dorynek Józef - Wspomnienia rodzinne (opracowanie)
- Bazarnik Ryszard - Historia dawnego miasteczka, a obecnie wsi Nowa Góra (opracowanie)
- Suska Katarzyna - Monografia Nowej Góry (praca licencjacka)
- Rzepecki Bronsiław - Zarys historii Nowej Góry (opracowanie)
- Łagan Fabian - Obrońcy Ojczyzny 1914-1918 - 1919-1921 (opracowanie)
- Nowa Góra - nasza mała ojczyzna (opracowanie uczniów Zespołu Szkół w Nowej Górze)
- VARIA - różne dokumenty dot. Nowej Góry
- Magazyn Krzeszowicki, Ziemia Krzeszowicka - wybór artykułów dot. Nowej Góry
- Wieczernik Nowogórski - biuletyn parafii Nowa Góra (1995-1998)
- Kurier Paryża, Kurier Nowogórski - informator lokalny
- Nowa Góra na dawnych mapach
Słowo wyjaśnienia, dlaczego Czytelnia zostaje otwarta właśnie 13 maja. Tego dnia bowiem mija 740 rocznica pierwszej udokumentowanej wzmianki na temat Nowej Góry - informacja o Janie synu Trojana plebanie w Gorach, który był świadkiem przy przenoszeniu Przegini na prawo niemieckie.Poniżej fragment tego dokumentu.
I jeszcze jeden dokument, w którym występuje Nowogórzanin - Iacussio Vangrzin de Noua Gora. Występuje on jako świadek w dokumencie z 4 sierpnia 1397 roku, w którym królowa Jadwiga potwierdza darowiznę w... Krośnie. Istnieje więc uzasadnione podejrzenie, że Iacussio pochodził z Nowej Góry "lubelskiej" - pewności jednak nie mamy, dlatego też również ten dokument prezentujemy w naszym zbiorze materiałów dotyczących Nowej Góry.
Podobnie jak w przypadku "Księgi przyjęć do prawa miejskiego w Krakowie", również w księdze studentów Akademii Krakowskiej spotykamy się z osobami pochodzącymi z Nowej Góry i nasuwają się wątpliwości, czy to faktycznie o naszą Nową Górę chodzi. Dodatkowo "Album" zawiera kilkadziesiąt osób pochodzących z Gory, Gori, Gorki etc., a miejscowości o tych nazwach było wiele w ówczesnej Polsce, chociaż z drugiej strony również Nową Górę określano czasami nazwą Gora (jak chociażby w rozporządzeniu majątkowym Tęczyńskiego z 1402 r.). Pomijając więc wzmianki o różnych "Gorach" podaję wpisy dwóch studentów nowogórskich: w 1436 r. został odnotowany Johannes Gregory de Nowagora, a w roku 1481 Swantoshlai de Novagora.
Przyjęcie do prawa miejskiego oznaczało nobilitację (chociaż nie było taką prostą sprawą). Tak jak mieszkańcy okolicznych wiosek ubiegali się o przyjęcie do prawa miejskiego Nowej Góry, tak mieszkańcy Nowej Góry starali się o przyjęcie do prawa miejskiego w Krakowie. Niektórym to się udało, o czym świadczą spisy, które prezentuję poniżej. Wybrałem wersję "współczesną", gdyż oryginały są trudne do odczytania. (Zainteresowani mogą się z nimi zapoznać na stronach internetowych Archiwum Państwowego w Krakowie)
Informując o otwarciu Czytelni Nowogórskiej wspomniałem, iż zaczynam opracowywać Wirtualną Czytelnię Nowogórską. Prace są już dość zaawansowane, tym niemniej całość (w formie płytki DVD lub pendrive"a) będzie gotowa najprawdopodobniej dopiero w przyszłym roku. O zakończeniu prac poinformuję. Od czasu do czasu będę jednak zamieszczał poszczególne dokumenty wspominające Nową Górę na blogu - może Czytelnicy włączą się w poszukiwania nowych materiałów, jest ich jeszcze wiele, do których nie dotarłem. Spis wkrótce opublikuję, mając nadzieję, że znajdą się chętni do odwiedzin w bibliotekach i archiwach (w internecie tych materiałów nie ma).
Na początek "klasyka" Jan Długosz i jego Liber beneficiorum z 1480 roku. Niewiele tam o Nowej Górze, ale jest...
W dniu 25 czerwca 2016 r. w Nowej Górze odbył się kolejny Nowogórski Piknik Rodzinny. Tym razem jednak zanotowaliśmy pewną nowość w stosunku do poprzednich lat, gdyż odbył się on nie na terenie Zespołu Szkół, lecz w rynku nowogórskim. Uważam, że zmiana ta jest jak najbardziej korzystna i być może są to pierwsze "przymiarki" do organizacji DNI NOWOGÓRSKICH. Może już w przyszłym roku...
Słowo wyjaśnienia, dlaczego Czytelnia zostaje otwarta właśnie 13 maja. Tego dnia bowiem mija 740 rocznica pierwszej udokumentowanej wzmianki na temat Nowej Góry - informacja o Janie synu Trojana plebanie w Gorach, który był świadkiem przy przenoszeniu Przegini na prawo niemieckie.Poniżej fragment tego dokumentu.
